Διοξείδιο του τιτανίου (E171) – Τί είναι και γιατί απαγορεύτηκε στα τρόφιμα

Στα τρόφιμα που τρώμε υπάρχουν πολλά συστατικά που δεν τα γνωρίζουμε αρκετά και θεωρούμε ότι είναι ασφαλή. Το διοξείδιο του τιτανίου είναι ένα από αυτά. Πρόσφατα απαγορεύτηκε στην ΕΕ η χρήση του ως πρόσθετο τροφίμων. Διαβάστε γιατί.

Vegan Διατροφή + Υγεία
04/10/2023

Τί είναι και πού συναντάμε το διοξείδιο του τιτανίου;

Το διοξείδιο του τιτανίου (e171) είναι μια λευκή χρωστική ουσία που παράγεται από ορυκτά (κυρίως ρουτίλιο και ιλμενίτη). Το συναντάμε και ως λευκό τιτανίου (titanium white), λευκή χρωστική 6 (Pigment White 6 ή PW6), ή CI 77891.

Χρησιμοποιείται ως χρωστική σε τρόφιμα (όπου αναφέρεται και ως e171), κυρίως σε καραμέλες, τσίχλες, υλικά ζαχαροπλαστικής, γαλακτοκομικά, άλευρα και αρτοσκευάσματα, σούπες, σως και ντρέσινγκς. Χρησιμοποιείται επίσης ως χρωστική και σε φαρμακευτικά προϊόντα, συμπληρώματα διατροφής, και καλλυντικά (π.χ. οδοντόκρεμες) αλλά και σε υλικά χειροτεχνίας, χρώματα (π.χ. ακουαρέλας, βερνίκια τοίχων), χαρτί, κεραμικά, πλαστικά (π.χ. σε παιδικά παιχνίδια), είδη οικιακής φροντίδας (π.χ. ταμπλέτες πλυντηρίου πιάτων, μπλοκ τουαλέτας). Χρησιμοποιείται επίσης στην κατασκευή ημιαγωγών. Χρησιμοποιείται ως φίλτρο υπεριώδους ακτινοβολίας στα αντηλιακά.

Στα τρόφιμα το συναντούμε ως e171 ενώ στα καλλυντικά ως TiO2. Στη χημική βιομηχανία έχει τον κωδικό αριθμό CAS No 13463‐67-7.

Γιατί απαγορεύτηκε η χρήση του σε τρόφιμα;

Η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια Τροφίμων (EFSA) γνωμοδότησε τον Μάιο του 2021 ότι το διοξείδιο του τιτανίου δεν είναι ασφαλές για τρόφιμα για ανθρώπους, καθώς δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο γονιδιοτοξικότητας. Συνεπώς δεν μπορεί να θεωρείται πλέον ασφαλές ως πρόσθετο τροφίμων. Η ποσότητα που καταναλώνεται κάθε φορά με τα τρόφιμα μπορεί να είναι μικρή αλλά συσσωρεύεται μέσα στον χρόνο. Βάσει της γνωμοδότησης της EFSA, η Ευρωπαϊκή Ένωση απαγόρευσε τη χρήση του σε τρόφιμα τον Ιανουάριο του 2022 (Κανονισμός EU 2022/63). Σύμφωνα με τον Κανονισμό, η παραγωγή τροφίμων με e171 ως συστατικό απαγορεύεται από τις 23 Αυγούστου του 2022 και έπειτα. Απαγορεύτηκε επίσης η πώλησή του ως χρωστική για τρόφιμα στους καταναλωτές. Όμως, επιτρέπεται ακόμα η χρήση του ως χρωστική σε φαρμακευτικά προϊόντα αλλά παράλληλα γίνεται σύσταση προς τις φαρμακευτικές εταιρείες να προχωρήσουν σταδιακά στην αντικατάστασή του, καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί αναγκαίο να επανεξετάσει την ασφάλεια χρήσης του σε φαρμακευτικά προϊόντα μέχρι τις αρχές του 2024.

Στις ΗΠΑ το διοξείδιο του τιτανίου ακόμα θεωρείται ασφαλές και υπάρχει σε τρόφιμα όπως καραμέλες και αμυγδαλόπαστες (που χρησιμοποιείται για διακόσμηση κέικ).

Το διοξείδιο του τιτανίου (E171) δεν είναι ασφαλές για τρόφιμα για ανθρώπους, καθώς δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο γονιδιοτοξικότητας

Σε ποια προϊόντα βρίσκαμε διοξείδιο του τιτανίου στην ΕΕ;

Τα πρόσθετα τροφίμων είναι βοηθητικά υλικά που μπαίνουν για να αποκτήσουν τα τρόφιμα ορισμένες επιθυμητές ιδιότητες. Τα τρόφιμα τα οποία έχουν ανάγκη από πρόσθετα είναι αρκετά έως υπερβολικά επεξεργασμένα προϊόντα. Το καλύτερο είναι να τα καταναλώνουμε με μεγάλη φειδώ, μόνο 1-2 φορές τον χρόνο, π.χ. ως διακόσμηση σε κάποιο κέικ γενεθλίων.

Δυστυχώς, τα παρακάτω τρόφιμα και ομοειδή τους καταναλώνονται πολύ συχνά από παιδιά.

Αποτελούν μέρος του διατροφικού τοπίου στο οποίο μεγαλώνουν τα παιδιά μας και μέσα από τη συνεχή παρουσία τους στο περιβάλλον των παιδιών αποκτούν στάτους “κανονικού” (ωφέλιμου) τροφίμου. Ακόμα και αν φύγει το διοξείδιο του τιτανίου, και ακόμα και αν αντικατασταθούν τα ζωικά από φυτικά συστατικά, τα συγκεκριμένα προϊόντα παραμένουν ανθυγιεινά και, άπαξ και τα παιδιά συνηθίσουν σε αυτά τα ”τρόφιμα” και τα εντάξουν στην καθημερινότητά τους, η κατανάλωσή τους απειλεί την υγεία τους. Η κατανάλωσή τους εκτοπίζει άλλες πιο υγιεινές συνήθειες, π.χ. την κατανάλωση ολόκληρων φρούτων και θρεπτικών σνακ.

Στην Vegan Times θεωρούμε ότι ως γονείς και κοινωνία έχουμε διπλή υποχρέωση: να αλλάξουμε την συμπεριφορά μας απέναντι στα ζώα, αλλά ταυτόχρονα να προστατεύσουμε ενεργά τα παιδιά μας από την εδραίωση ανθυγιεινών συνηθειών. Είναι ευχάριστο να υπάρχουν βίγκαν επιλογές ακόμα και για τα πιο ανθυγιεινά τρόφιμα, αλλά θα πρέπει να προσπαθούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας ένα διατροφικό πλάνο που να προάγει τη μακροχρόνια υγεία τους.

Ο παρακάτω κατάλογος είναι ενδεικτικός και σε καμμία περίπτωση εξαντλητικός. Σημειώνουμε ότι τα περισσότερα από τα προϊόντα που αναφέρουμε περιέχουν ζωικά συστατικά – όμως ο στόχος μας εδώ είναι να δείξουμε πόσο διαδεδομένη ήταν (στην ΕΕ) ή είναι ακόμα (εκτός ΕΕ) η χρήση του διοξειδίου του τιτανίου σε τρόφιμα.

Αν τα ίδια προϊόντα κυκλοφορούν εκτός ΕΕ είναι πιθανό να περιέχουν διοξείδιο του τιτανίου. Γι’ αυτό κοιτάμε πάντα τα συστατικά στις συσκευασίες για να μην έχουμε εκπλήξεις.

Sour Patch Watermelon (Παραγωγός: Mondelez)

 

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

M&Ms Cookie Mix (Παραγωγός: Mars)

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

Ζαχαρόπαστα Ready to Roll Fondant (Παραγωγός: Renshaw)

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

Καραμέλες O’lei mix (Παραγωγός: Λάβδας)

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

Καραμέλες Tootsie Junior Mints Eggs (Παραγωγός: Tootsie Roll Industries)

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

Καραμέλες Diablo, χωρίς ζάχαρη, σε τέσσερις γεύσεις (Παραγωγός: B Healthy Ltd)

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

Καραμέλες Brach’s Classic Favorites (Παραγωγός: Ferrara Candy Company)

Φωτογραφία συστατικών σε μεγέθυνση

Είναι ασφαλές το διοξείδιο του τιτανίου σε κρέμες και σε καλλυντικά;

Προς το παρόν θεωρείται ασφαλές. Ειδικά για τα αντηλιακά, θεωρείται ασφαλής η χρήση του σε υγιές δέρμα. Αυτό που θεωρείται επικίνδυνο είναι η εισπνοή του. Καλό είναι να αποφεύγονται οι σκόνες (π.χ. χρώματα μακιγιάζ) και τα σπρέυ τύπου αεροσόλ (π.χ. αντηλιακά, σπρέυ μαλλιών) ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος εισπνοής του.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από την Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια του Καταναλωτή (Scientific Committee on Food Safety) να επαναξιολογήσει την ασφάλεια του διοξειδίου του τιτανίου όσον αφορά στην γονιδιοτοξικότητα και στην έκθεση μέσω εισπνοής ή μέσω προϊόντων μέσω των οποίων μπορεί να καταναλωθεί από το στόμα (π.χ. κραγιόν, οδοντόκρεμες, σκόνες/πούδρες, σπρέυ μαλλιών).

Είναι ασφαλές για το περιβάλλον;

Το διοξείδιο του τιτανίου που υπάρχει στα αντηλιακά είναι εύκολο να καταλήξει στη θάλασσα και να επηρεάσει τα θαλάσσια ζώα και φυτά.

Δυστυχώς δεν υπάρχουν ακόμα αρκετές επιστημονικές μελέτες για να γνωρίζουμε αν και πόσο τοξικό είναι για το περιβάλλον και τα ζώα.

Φωτό: Karolina Grabowska | Pexels

Δημοσιεύτηκε: 08/05/2023
Ενημερώθηκε:
04/10/2023

Πηγές:

Directorate-General for Health and Food Safety. “SCCS - Request for a Scientific Advice on Titanium Dioxide (TiO2) in Cosmetic Products,” June 22, 2022. https://health.ec.europa.eu/latest-updates/sccs-request-scientific-advice-titanium-dioxide-tio2-cosmetic-products-2022-06-22_en

PubChem. “Titanium Dioxide.” Accessed March 8, 2023.
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/26042

EFSA Panel on Food Additives and Flavourings (FAF), Maged Younes, Gabriele Aquilina, Laurence Castle, Karl‐Heinz Engel, Paul Fowler, Maria Jose Frutos Fernandez, et al. “Safety Assessment of Titanium Dioxide (E171) as a Food Additive.” EFSA Journal 19, no. 5 (May 2021).
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2021.6585

EFSA Panel on Additives and Products or Substances used in Animal Feed (FEEDAP), Vasileios Bampidis, Giovanna Azimonti, Maria de Lourdes Bastos, Henrik Christensen, Birgit Dusemund, Mojca Fašmon Durjava, et al. “Safety and Efficacy of a Feed Additive Consisting of Titanium Dioxide for All Animal Species (Kronos International, Inc.).” EFSA Journal 19, no. 6 (June 2021).
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2021.6630

Commission Regulation (EU) 2022/63 of 14 January 2022 amending Annexes II and III to Regulation (EC) No 1333/2008 of the European Parliament and of the Council as regards the food additive titanium dioxide (E 171) (Text with EEA relevance), 011 OJ L § (2022).
http://data.europa.eu/eli/reg/2022/63/oj/eng

Κύρια φωτογραφία: Rene Asmussen | Pexels